Hội chứng uể oải dịp cận Tết: Bạn có đang gặp phải?

Hội chứng uể oải dịp cận Tết (Holiday click-off) là trạng thái mà rất nhiều người gặp phải vào những tuần cuối năm: làm việc kém hứng thú, khó tập trung và chỉ mong thời gian trôi nhanh để đến kỳ nghỉ. Khi Tết càng đến gần, động lực làm việc lại càng giảm sút, dù khối lượng công việc chưa hề ít đi. Đây không phải hiện tượng cá biệt, mà là phản ứng tâm lý phổ biến trước một kỳ nghỉ dài.

Hội chứng uể oải dịp cận Tết là gì?

Hội chứng uể oải dịp cận Tết là tình trạng suy giảm năng lượng tinh thần và hiệu suất làm việc xảy ra vào giai đoạn trước Tết Nguyên đán. Người gặp phải thường vẫn đi làm, học tập đầy đủ nhưng tâm trí không còn gắn kết với công việc hiện tại, dẫn đến cảm giác làm việc “cho xong” thay vì làm với sự tập trung cao.

Trong tiếng Anh, hiện tượng này còn được gọi là Holiday click-off – khi não bộ bắt đầu “ngắt kết nối” với nhiệm vụ thường ngày để chuyển sang trạng thái chờ đợi nghỉ ngơi. Khi phần thưởng tinh thần (Tết, đoàn tụ, nghỉ dài ngày) đã hiện rõ, động lực cho các mục tiêu ngắn hạn tự nhiên suy giảm.

Điểm quan trọng cần hiểu là hội chứng uể oải dịp cận Tết không đồng nghĩa với lười biếng hay thiếu trách nhiệm. Đây là phản ứng tự nhiên của con người trước áp lực cuối năm kéo dài và kỳ vọng được nghỉ ngơi sau một năm làm việc. Nếu được nhận diện đúng, Holiday click-off hoàn toàn có thể được kiểm soát và cải thiện.

Nguyên nhân gây hội chứng uể oải dịp cận Tết

Hội chứng uể oải dịp cận Tết (Holiday click-off) không xuất hiện ngẫu nhiên. Trạng thái này hình thành từ sự kết hợp của nhiều yếu tố tâm lý, sinh học và môi trường đặc trưng của giai đoạn cuối năm.

• Não bộ chuyển sang “chế độ chờ nghỉ”: Khi Tết đến gần, não bộ con người có xu hướng tập trung vào phần thưởng sắp tới như nghỉ ngơi, đoàn tụ gia đình, du lịch. Điều này khiến sự chú ý dành cho công việc hiện tại giảm xuống rõ rệt. Đây là cơ chế tự nhiên của não nhằm tiết kiệm năng lượng sau một năm dài làm việc liên tục, từ đó dẫn đến hiện tượng Holiday click-off.
• Áp lực cuối năm tích tụ trong thời gian dài: Cuối năm thường đi kèm với hàng loạt áp lực: tổng kết KPI, báo cáo, chốt doanh thu, tài chính cá nhân, mua sắm và các mối quan hệ xã hội. Khi các áp lực này kéo dài mà chưa kịp được giải tỏa, cơ thể và tinh thần dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi âm ỉ, làm giảm động lực và khả năng tập trung.
• Tâm lý “để qua Tết rồi tính”: Một nguyên nhân phổ biến khác của hội chứng uể oải dịp cận Tết là tâm lý trì hoãn. Nhiều người có xu hướng dời các quyết định quan trọng, kế hoạch lớn sang sau Tết, khiến công việc hiện tại mất đi ý nghĩa. Khi mục tiêu ngắn hạn không còn đủ hấp dẫn, Holiday click-off dễ dàng xuất hiện.
• Ảnh hưởng từ thời tiết và nhịp sinh học: Giai đoạn cuối năm thường có thời tiết lạnh, ngày ngắn và ít ánh sáng tự nhiên. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp sinh học, dễ gây buồn ngủ, thiếu năng lượng và giảm hứng thú làm việc. Yếu tố sinh học này góp phần khiến hội chứng uể oải dịp cận Tết trở nên rõ rệt hơn.
• Kỳ vọng quá lớn vào kỳ nghỉ Tết: Việc đặt quá nhiều kỳ vọng vào Tết như “nghỉ là phải vui”, “Tết là phải hồi phục hoàn toàn” vô tình tạo ra sự so sánh tiêu cực với hiện tại. Khi hiện tại bị nhìn nhận là mệt mỏi và kém hấp dẫn, tâm lý chán nản, uể oải sẽ tăng cao trước thềm năm mới.

Dấu hiệu nhận biết hội chứng uể oải dịp cận Tết

Hội chứng uể oải dịp cận Tết thường không bộc lộ một cách đột ngột. Thay vào đó, nó xuất hiện qua những thay đổi nhỏ nhưng lặp lại trong suy nghĩ, hành vi và thể trạng hằng ngày. Nếu bạn đang tự hỏi liệu mình có rơi vào trạng thái Holiday click-off hay không, hãy thử đối chiếu với các dấu hiệu dưới đây.

Dấu hiệu về tinh thần và cảm xúc

Đây là nhóm dấu hiệu xuất hiện sớm nhất và cũng dễ bị bỏ qua nhất, bởi nhiều người cho rằng đó chỉ là cảm giác “chán cuối năm” thông thường.

• Cảm thấy thiếu hứng thú với công việc dù trước đó vẫn làm tốt.
• Dễ chán nản, mất kiên nhẫn với các nhiệm vụ quen thuộc.
• Thường xuyên nghĩ đến Tết, nghỉ ngơi, kế hoạch sau Tết khi đang làm việc.
• Có cảm giác “cố gắng cho hết năm” thay vì mong muốn phát triển thêm.

Những biểu hiện này cho thấy tâm trí đã bắt đầu rời khỏi hiện tại, một đặc trưng điển hình của Holiday click-off.

Biểu hiện trong hành vi và hiệu suất làm việc

Khi hội chứng uể oải dịp cận Tết tiến triển rõ hơn, nó sẽ thể hiện trực tiếp qua cách bạn làm việc và xử lý công việc hằng ngày.

• Trì hoãn công việc, đặc biệt là các đầu việc cần nhiều tập trung.
• Hoàn thành nhiệm vụ ở mức tối thiểu, ít đầu tư chất lượng.
• Dễ bị xao nhãng bởi mạng xã hội, tin nhắn, nội dung giải trí.
• Thường xuyên đếm ngược ngày nghỉ Tết hoặc so lịch nghỉ với đồng nghiệp.

Hiệu suất giảm trong giai đoạn này không xuất phát từ năng lực, mà chủ yếu do động lực nội tại suy yếu tạm thời.

Dấu hiệu về thể chất

Không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần, hội chứng uể oải dịp cận Tết còn để lại những tín hiệu rõ ràng từ cơ thể, nhất là khi áp lực cuối năm kéo dài.

• Cảm giác uể oải, buồn ngủ dù ngủ đủ giờ.
• Căng thẳng nhẹ, đau đầu, mỏi vai gáy.
• Khó tập trung lâu, nhanh mệt khi làm việc trí óc.
• Rối loạn giấc ngủ nhẹ vào giai đoạn cuối năm.

Những dấu hiệu này cho thấy cơ thể đang phản ứng với stress tích tụ, kết hợp với sự thay đổi nhịp sinh học theo mùa.

Khi nào nên chú ý nhiều hơn?

Trong phần lớn trường hợp, Holiday click-off chỉ mang tính tạm thời và sẽ giảm dần sau kỳ nghỉ. Tuy nhiên, bạn cần đặc biệt lưu ý nếu các dấu hiệu sau xuất hiện đồng thời.

• Cảm giác mệt mỏi kéo dài ngay cả sau kỳ nghỉ Tết
• Uể oải đi kèm lo âu, buồn bã hoặc mất ngủ nghiêm trọng
• Công việc, học tập và các mối quan hệ bị ảnh hưởng rõ rệt.

Khi đó, hội chứng uể oải dịp cận Tết có thể không còn đơn thuần là trạng thái tâm lý ngắn hạn, mà là dấu hiệu của căng thẳng sâu hơn cần được quan tâm.

Phân biệt Holiday click-off với burnout (kiệt sức vì công việc)

Không ít người nhầm lẫn hội chứng uể oải dịp cận Tết (Holiday click-off) với burnout (kiệt sức vì công việc). Trên thực tế, đây là ba trạng thái khác nhau về bản chất, mức độ và cách xử lý.

1. Hội chứng uể oải dịp cận Tết (Holiday click-off)

Hội chứng uể oải dịp cận Tết là trạng thái giảm động lực tạm thời, thường xuất hiện vào những tuần cuối năm khi kỳ nghỉ Tết đã cận kề.

• Thời gian: Ngắn hạn, chủ yếu trước Tết
• Cảm xúc: Chán việc, mong nghỉ ngơi
• Mức độ: Nhẹ đến trung bình
• Khả năng phục hồi: Tốt, thường cải thiện sau kỳ nghỉ.

Đây là phản ứng tâm lý phổ biến và không phải dấu hiệu bệnh lý.

2. Burnout – Kiệt sức vì công việc

Burnout là trạng thái kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần, hình thành sau thời gian dài chịu áp lực cao mà không được nghỉ ngơi hoặc ghi nhận xứng đáng.

• Thời gian: Kéo dài, không phụ thuộc dịp lễ
• Cảm xúc: Mệt mỏi, hoài nghi, mất niềm tin vào công việc
• Mức độ: Trung bình đến nặng
• Khả năng phục hồi: Chậm, cần thay đổi môi trường hoặc nhịp làm việc.

Burnout không tự hết chỉ sau một kỳ nghỉ Tết, bởi bản chất của kiệt sức nghề nghiệp không nằm ở việc thiếu thời gian nghỉ ngơi ngắn hạn, mà xuất phát từ áp lực công việc kéo dài, mất cân bằng giữa nỗ lực và sự ghi nhận, cũng như cảm giác cạn kiệt về cảm xúc. Một kỳ nghỉ Tết có thể giúp người bị burnout cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian ngắn, nhưng nếu môi trường làm việc, khối lượng công việc và cách vận hành không thay đổi, trạng thái mệt mỏi và chán nản rất dễ quay trở lại ngay sau khi đi làm.

Giải pháp vượt qua hội chứng uể oải dịp cận Tết

Trước khi tìm cách khắc phục hội chứng uể oải dịp cận Tết, điều quan trọng là thay đổi góc nhìn. Holiday click-off không phải vấn đề cần bị loại bỏ hoàn toàn, mà là tín hiệu cho thấy cơ thể và tâm trí đang cần được điều chỉnh nhịp độ. Việc ép bản thân làm việc với cường độ cao trong giai đoạn này thường phản tác dụng, khiến cảm giác mệt mỏi gia tăng.

Nguyên tắc chung khi đối phó với hội chứng uể oải dịp cận Tết là giảm kỳ vọng không cần thiết, duy trì hiệu suất ở mức ổn định và bảo toàn năng lượng. Thay vì cố gắng bứt phá, mục tiêu thực tế hơn là hoàn thành tốt những việc quan trọng, để kết thúc năm trong trạng thái nhẹ nhàng và chủ động.

1. Điều chỉnh mục tiêu cuối năm cho phù hợp

Một trong những nguyên nhân khiến Holiday click-off trở nên nặng nề là việc đặt ra quá nhiều mục tiêu tham vọng vào thời điểm năng lượng đang suy giảm. Khi mục tiêu vượt quá khả năng tập trung hiện tại, não bộ dễ phản ứng bằng cách trì hoãn và né tránh công việc.

Ở giai đoạn cận Tết, bạn nên chuyển từ tư duy “phải làm thật nhiều” sang “hoàn thành những việc cần thiết”. Việc xác định rõ đâu là đầu việc bắt buộc trước Tết và đâu là việc có thể dời sang sau Tết sẽ giúp giảm đáng kể áp lực tâm lý, từ đó hạn chế cảm giác uể oải kéo dài.

2. Làm việc theo năng lượng, không theo thời gian

Hội chứng uể oải dịp cận Tết thường khiến khả năng tập trung bị thu hẹp. Nếu vẫn cố gắng ngồi làm việc trong nhiều giờ liên tục, hiệu quả mang lại thường rất thấp, thậm chí làm tăng cảm giác kiệt sức.

Thay vào đó, hãy quan sát những khung giờ bạn còn đủ tỉnh táo và tập trung nhất trong ngày để xử lý các công việc quan trọng. Việc làm việc theo năng lượng, thay vì theo thời gian cố định, giúp tận dụng tốt nguồn lực tinh thần còn lại và hạn chế tác động tiêu cực của Holiday click-off.

3. Nghỉ ngơi có chủ đích, không phải buông xuôi

Nhiều người lo ngại rằng nghỉ ngơi trong giai đoạn cuối năm sẽ khiến bản thân trở nên lười biếng hơn. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc nghỉ hay không nghỉ, mà là nghỉ như thế nào.

Nghỉ ngơi có chủ đích nghĩa là cho phép bản thân tạm dừng trong những khoảng thời gian ngắn, có kiểm soát, để tái tạo năng lượng. Những quãng nghỉ hợp lý giúp não bộ phục hồi sự tập trung, từ đó làm giảm rõ rệt cảm giác uể oải dịp cận Tết mà không làm gián đoạn tiến độ công việc.

4. Tạo động lực nhẹ trước kỳ nghỉ Tết

Trong giai đoạn Holiday click-off, việc tìm kiếm những động lực lớn thường không mang lại hiệu quả. Thay vào đó, các “điểm vui nhỏ” lại có tác động tích cực hơn đến tâm lý làm việc.

Bạn có thể tạo động lực bằng những thay đổi đơn giản như lên kế hoạch cho kỳ nghỉ sau Tết, sắp xếp lại không gian làm việc hoặc tự thưởng cho bản thân sau khi hoàn thành một đầu việc quan trọng. Những hành động nhỏ này giúp duy trì sự kết nối với hiện tại, thay vì để tâm trí hoàn toàn trôi về kỳ nghỉ phía trước.

5. Chăm sóc thể chất để hỗ trợ tinh thần

Không thể tách rời hội chứng uể oải dịp cận Tết khỏi tình trạng sức khỏe thể chất. Khi cơ thể mệt mỏi, tinh thần rất khó duy trì sự tỉnh táo và tập trung, đặc biệt trong những tuần cuối năm nhiều áp lực.

Duy trì giấc ngủ đủ, uống đủ nước và vận động nhẹ nhàng mỗi ngày sẽ giúp ổn định nhịp sinh học, từ đó giảm cảm giác uể oải. Đây là nền tảng quan trọng để kiểm soát Holiday click-off một cách bền vững, thay vì chỉ xử lý bề mặt.

Doanh nghiệp và quản lý nên làm gì để giảm Holiday click-off cuối năm?

Hội chứng uể oải dịp cận Tết không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất tập thể, tinh thần nhân sự và chất lượng công việc cuối năm. Nếu doanh nghiệp chỉ nhìn Holiday click-off như sự thiếu tập trung hay giảm trách nhiệm, nguy cơ phản tác dụng là rất cao.

Ngược lại, các tổ chức hiểu và chủ động điều chỉnh trong giai đoạn này thường giữ được nhịp làm việc ổn định, đồng thời tạo thiện cảm và sự gắn bó lâu dài với nhân sự sau Tết.

1. Điều chỉnh kỳ vọng và KPI cuối năm một cách thực tế

Cuối năm là giai đoạn năng lượng chung của tập thể có xu hướng giảm, trong khi áp lực cá nhân lại tăng cao. Nếu doanh nghiệp vẫn giữ KPI và mục tiêu ở mức cao như các tháng trước, Holiday click-off sẽ càng rõ rệt và khó kiểm soát.

Việc điều chỉnh kỳ vọng không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn, mà là tái xác định đâu là ưu tiên thực sự trước Tết. Khi mục tiêu được truyền thông rõ ràng và hợp lý, nhân sự có xu hướng tập trung hơn thay vì rơi vào trạng thái làm việc đối phó.

2. Ghi nhận nỗ lực thay vì chỉ thúc ép kết quả

Trong giai đoạn hội chứng uể oải dịp cận Tết, việc liên tục nhấn mạnh deadline và kết quả dễ khiến nhân sự cảm thấy kiệt sức về tinh thần. Điều này đặc biệt đúng với những người đã nỗ lực suốt cả năm nhưng chưa kịp “hồi phục”.

Sự ghi nhận kịp thời, dù chỉ bằng lời cảm ơn hay đánh giá tích cực, có tác động rất lớn trong việc duy trì động lực. Khi nhân sự cảm thấy nỗ lực của mình được nhìn thấy, Holiday click-off sẽ giảm đáng kể, ngay cả khi khối lượng công việc chưa thay đổi.

3. Linh hoạt về thời gian và cách thức làm việc

Tính linh hoạt là một trong những yếu tố hiệu quả nhất để giảm uể oải dịp cận Tết. Các hình thức như làm việc từ xa, linh hoạt giờ giấc hoặc giảm bớt các cuộc họp không cần thiết giúp nhân sự chủ động quản lý năng lượng tốt hơn.

Sự linh hoạt này không chỉ giúp vượt qua Holiday click-off trong ngắn hạn, mà còn tạo cảm giác tin tưởng và tôn trọng từ phía doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng giúp nhân sự quay lại làm việc sau Tết với tinh thần tích cực hơn.

4. Truyền thông nội bộ theo hướng thấu hiểu, không gây áp lực

Cách doanh nghiệp truyền thông trong giai đoạn cuối năm có ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý nhân sự. Những thông điệp mang tính thúc ép, so sánh hoặc tạo cảm giác “nước rút” liên tục dễ làm tăng căng thẳng và phản tác dụng.

Ngược lại, truyền thông nội bộ theo hướng thừa nhận khó khăn cuối năm, đồng thời khuyến khích hoàn thành công việc trong khả năng tốt nhất sẽ giúp giảm cảm giác tội lỗi khi uể oải. Khi nhân sự cảm thấy được thấu hiểu, Holiday click-off sẽ không chuyển thành burnout sau Tết.

5. Chuẩn bị tâm thế cho giai đoạn sau Tết

Một sai lầm phổ biến là chỉ tập trung “chạy cho xong trước Tết” mà không có định hướng rõ ràng cho giai đoạn sau Tết. Điều này khiến nhân sự dễ rơi vào tâm lý buông lỏng hoàn toàn ở hiện tại.

Doanh nghiệp có thể giảm hội chứng uể oải dịp cận Tết bằng cách truyền thông sớm về kế hoạch sau Tết, giúp nhân sự cảm thấy công việc hiện tại vẫn có ý nghĩa trong bức tranh dài hạn. Khi hiện tại được kết nối với tương lai, Holiday click-off sẽ giảm đi đáng kể.

Hội chứng uể oải dịp cận Tết (Holiday click-off) là trạng thái phổ biến khi động lực làm việc suy giảm trước kỳ nghỉ dài, và điều này hoàn toàn không có gì bất thường. Khi được nhìn nhận đúng, sự uể oải này có thể được kiểm soát bằng cách điều chỉnh kỳ vọng, nhịp làm việc và chăm sóc năng lượng tinh thần. Đôi khi, kết thúc năm cũ một cách ổn định đã là bước chuẩn bị tốt nhất để bắt đầu năm mới nhẹ nhàng hơn.

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

• Quiet quitting là gì? Xu hướng làm việc thầm lặng gây tranh cãi
• 7 cách vượt qua cảm giác mất phương hướng trong cuộc sống hiệu quả
• 10 Cách giúp bạn bước ra khỏi vùng an toàn để bức phá giới hạn